فصل چهار حسينيّه‌ها چنان‌كه در شرح عزادارىهاى مذهبى آمده است « 1 » در بيرجند آن زمان اين مراسم معمولا در « حسينيّه » ها برگزار مىشد و بيش از پنجاه مركز عزادارى و روضه‌خوانى وجود داشت كه به همهء آن‌ها « حسينيّه » گفته مىشد و در ايّام سوگوارى ماه‌هاى محرّم ، صفر ، رمضان و دههء فاطميّه و در برخى اوقات ديگر مجالس باشكوه عزادارى و روضه‌خوانى در آن‌ها تشكيل مىگرديد . اين حسينيّه‌ها سه نوع بودند : 1 - حسينيّه‌هايى كه به اين منظور و به قصد عزادارى احداث شده بودند و بانيان آن‌ها املاكى براى هزينهء اين امر وقف كرده و خود حسينيّه را هم وقف نموده بودند مانند حسينيّه‌هاى آراسته ، آقا ميرهادى ، شوكتيّه . 2 - خانه‌هايى مسكونى كه صاحبانشان آن‌ها را براى عزادارى و روضه‌خوانى وقف نموده و املاكى را نيز براى هزينه‌هاى مربوط وقف كرده بودند مانند حسينيّه‌هاى بىبىعروس ، اسدى ، بهرمان ، هادوى و . . . 3 - خانه‌هاى مسكونى كه وقف بر عزادارى نبودند ولى صاحبانشان در حيات خود در آن‌ها عزادارى و روضه‌خوانى مىكردند و ملك يا املاكى را هم به اين منظور اختصاص داده بودند ولى « موقوفه » نبودند و پس از آنان بازماندگانشان اين امر را كه به صورت سنّت درآمده بود ادامه مىدادند مانند حسينيّه‌هاى اسدزاده ، سادسى ، سريع السيّر ، كبابى و . . . علاوه‌بر اين حسينيّه‌ها گاهى در برخى از مساجد بزرگ نيز روضه خوانده مىشد و كسانى « بانى » مىشدند و هزينهء آن را مىپرداختند . حسينيّه‌هاى آن زمان بيرجند به ترتيب نويسه‌هاى خط فارسى از اين قرار بودند :

--> ( 1 ) . نك ص 447 .